Kaplica Sykstyńska

Źródłem zakazu jest umowa dotycząca praw autorskich z lat osiemdziesiątych, o której większość zwiedzających nie ma pojęcia. Kiedy Watykan potrzebował finansowania wielkiej restauracji fresków Michała Anioła z lat 1980-1994, przetarg wygrała japońska Nippon TV — płacąc ostatecznie około 4,2 miliona dolarów w zamian za wyłączne prawa fotograficzne do odrestaurowanych powierzchni. Owe komercyjne prawa wygasały trzy lata po zakończeniu każdego etapu, więc do 1997 roku ochrona autorska całkowicie ustała. Watykan utrzymał jednak generalny zakaz z innych powodów: wilgoć i dwutlenek węgla wydalane przez tłumy zatrzymujące się do zdjęć realnie zagrażają tynkowi, dwa wyjścia ewakuacyjne czynią przepływ ludzi krytycznym, a kaplica pozostaje miejscem konsekrowanym, w którym wybiera się papieży.

Tak, i było to zamierzone. Kaplica ma około 40,9 metra długości, 13,4 metra szerokości i 20,7 metra wysokości — wartości, które w standardowym współczesnym odczycie pokrywają się z proporcjami Świątyni Salomona podanymi w Starym Testamencie (1 Krl 6): sześćdziesiąt łokci długości, dwadzieścia szerokości, trzydzieści wysokości. Długość równa się trzykrotnej szerokości, a wysokość mniej więcej połowie długości. Baccio Pontelli zbudował salę dla Sykstusa IV w latach 1473-1481 jako prostokątny hall celowo wzorowany na biblijnej Świątyni, ugruntowując tym samym pretensje renesansowego papiestwa do ciągłości ze świętą tradycją Jerozolimy.

Prawie dziesięć lat przed tym, jak Michał Anioł dotknął sklepienia, w latach 1481-1482 papież Sykstus IV sprowadził najwybitniejszych florenckich i umbryjskich malarzy epoki — Botticellego, Perugina, Ghirlandaia, Cosima Rossellego, Signorellego i Pinturicchia — aby pokryli freskami boczne ściany. Wykonali oni bliźniacze cykle: Życie Mojżesza na ścianie lewej i Życie Chrystusa na ścianie prawej, przy czym każda scena Mojżesza znajduje się naprzeciw odpowiadającej jej sceny Chrystusa. Typologiczne przesłanie brzmi: Chrystus wypełnia i dopełnia to, co rozpoczął Mojżesz. Kiedy Michał Anioł wrócił dziesiątki lat później, by malować sklepienie i Sąd Ostateczny na ścianie ołtarzowej, pracował wewnątrz ich sali.

Kardynałowie elektorzy zostają fizycznie zamknięci — drzwi za nimi zapieczętowuje się historyczną formułą cum clave („pod kluczem”), od której pochodzi słowo konklawe. Głosują papierowymi kartami pod Sądem Ostatecznym Michała Anioła, a po każdej turze karty pali się w małym żeliwnym piecyku. Dodatki chemiczne barwią dym: czarny dym wydobywający się z prowizorycznego komina oznacza, że papieża nie wybrano; biały — że Kościół ma nowego papieża. W czasie konklawe freski otrzymują najgęstsze teologicznie użycie w roku.

Tak — znacznie prostsze. Pierwotne sklepienie z 1481 roku było głębokim błękitnym niebem usianym złotymi gwiazdami, namalowanym przez Piermatteo d'Amelia. Pęknięcia konstrukcyjne i ambicja Juliusza II, by odnowić dekorację według bardziej okazałego programu, doprowadziły do jego usunięcia około 1508 roku pod cykl Genesis Michała Anioła. Zachowały się jedynie źródła pisane opisujące gwiaździsty strop; w epoce nowożytnej nikt nie widział go na miejscu.

Od imienia papieża Sykstusa IV (Francesco della Rovere), który ją zlecił i wybudował w latach 1473-1481 jako swoją kaplicę prywatną. Po włosku Sykstus to Sisto, więc kaplica to Cappella Sistina — kaplica „sykstyńska”. Kolejni papieże także przyjmowali imię Sykstus (Sykstus V, 1585-1590, zapisał się głównie reorganizacją ulic Rzymu), ale kaplica nosi imię swojego fundatora — Sykstusa IV, a nie któregoś z pozostałych.