Komnaty Rafaela (Stanze Rafaela)

Nie — części dwóch pierwszych sal namalował osobiście, a zmarł w 1520 roku, nim ostatnia została ukończona. Stanza della Segnatura (ze Szkołą Ateńską i Dysputą o Sakramencie) oraz Stanza Heliodora to zasadniczo dzieło własnej ręki Rafaela, powstałe w latach 1508-1514. Stanza dell'Incendio del Borgo jest kolaboracją Rafaela z jego pracownią. Ostatnia i największa sala — Sala Konstantyna — została w całości namalowana przez jego pracownię już po jego śmierci, głównie przez Giulia Romana i Gianfrancesca Penniego według projektów Rafaela, i ukończona w 1524 roku za pontyfikatu Klemensa VII. Widzisz w tych czterech salach przejście od Rafaela-mistrza do Rafaela-marki.

Tak, i jeśli wiesz, gdzie patrzeć, wciąż można je odróżnić. W maju 1527 roku wojska cesarskie Karola V — mieszanka hiszpańskich, włoskich i niemieckich lancknechtów, wśród których wielu było luteranami — złupiły Rzym, zajęły papieskie apartamenty i wykorzystały je jako koszary. Jeden z żołnierzy wyrył sześć liter LUTHER w ozdobnej gotyckiej minuskule u podstawy jednego z fresków w Stanza della Segnatura, jako świadomą prowokację wobec katolickiego autorytetu, który sala reprezentuje. Watykan pozostawił graffiti widoczne jako historyczną bliznę zamiast je usunąć.

Ponieważ Juliusz II nie znosił mieszkać wśród dekoracji Aleksandra VI. Apartament Borgiów, piętro niżej, został wystawnie pokryty freskami przez Pinturicchia w latach 1492-1494 dla Rodriga Borgii — Aleksandra VI — którego rodzinę Juliusz (z rodu della Rovere) nienawidził. Kiedy Juliusz został papieżem w 1503 roku, odmówił spania pod herbami i portretami Borgiów i przeniósł swoje prywatne pomieszczenia piętro wyżej. Ponieważ pomieszczenia stały puste, mógł zlecić całkowicie nowy program dekoracyjny młodemu malarzowi, o którym niedawno usłyszał: Rafaelowi, wtedy zaledwie 25-letniemu, który przybył z Florencji w 1508 roku.

Stanza della Segnatura — druga sala w standardowej kolejności zwiedzania. Służyła jako prywatna biblioteka i gabinet Juliusza II, a Rafael przedstawił na jej czterech ścianach cztery gałęzie ludzkiej wiedzy: teologię (Dysputa o Sakramencie), filozofię (Szkoła Ateńska), poezję (Parnas) i prawo (Cnoty kardynalne). To sala najgęstsza intelektualnie z całej czwórki i ta, w której Rafael pozostał najbardziej osobiście zaangażowany w każdy metr kwadratowy farby.

Zerwała z tradycją buon fresco, której używał sam Rafael. Giulio Romano, prowadzący pracownię po jego śmierci, eksperymentował w tej sali z medium olejowym nakładanym na tynk — widocznym zwłaszcza w personifikacjach Sprawiedliwości i Uprzejmości — prawdopodobnie po to, by w wielkim malowidle ściennym naśladować głębię malarstwa olejnego na desce. Eksperyment nie stał się standardem, ale sprawia, że ta sala jest technicznie odmienna od pozostałych trzech i stanowi jedną z najwcześniejszych udokumentowanych prób malowania olejami na monumentalnej ścianie we Włoszech.

Słynne kartony Rafaela do tapiserii przeznaczonych na ściany Kaplicy Sykstyńskiej — zlecenie odrębne, lecz równoległe — znajdują się w Londynie (Victoria & Albert Museum), natomiast same tapiserie utkane na ich podstawie w Brukseli pozostają w Muzeach Watykańskich i są rotowane w Galerii Tapiserii. Jeśli już przeszedłeś przez tę galerię, widziałeś projekty tej samej pracowni Rafaela, która namalowała niniejsze sale.